Komşum Her Cuma Bana Aynı Cümleyi Söylüyordu; Anahtarını Bıraktığı Gün Gerçeği Öğrendim

Belgeyi mutfak masasının üzerine bıraktım. Ellerim öylesine titriyordu ki su içmek için uzandığım bardağı iki kez devirecek gibi oldum. Kâğıdın sağ alt köşesinde duran imza, yirmi yedi yıldır aynı evde yaşadığım kocama aitti. Üstelik tarih de yanlış hatırlayamayacağım kadar tanıdıktı. Kayınpederimin felç geçirip hastaneden taburcu edildiği gündü.

O gün hayatımızın yönü değişmişti. Kayınpederim artık eskisi gibi yürüyemiyor, konuşurken kelimeleri birbirine karıştırıyordu. Kocam, doktorların onun sürekli aile gözetiminde kalması gerektiğini söylediğini anlatmıştı. Ben de terzi atölyesindeki işimi bırakmış, kayınpederimin bakımını üstlenmiştim.

Fakat önümdeki belgede başka şeyler yazıyordu.

Taburculuk sonrası fizik tedavi kontrolünden, evde sağlık hizmetlerine başvuru yönteminden ve sosyal hizmet danışmanlığından söz ediliyordu. Altında da bütün bu konularda bilgilendirilen hasta yakınının imzası bulunuyordu.

Kocam ise bana yıllarca hiçbir destek seçeneğimiz olmadığını söylemişti.

Belgenin üzerine eğilip küçük yazıları tekrar okudum. Belki yanlış anlamışımdır diye düşündüm. Sonuçta bu hizmetlerden söz edilmesi, hepsinden kesinlikle yararlanabileceğimiz anlamına gelmiyordu. Ama kocamın bunlardan haberdar olduğu açıktı.

Zarfın içinde katlanmış ikinci bir kâğıt vardı.

Komşumun el yazısını hemen tanıdım.

“Nurgül, bu satırları okurken bana kızabilirsin. Haklı da olursun. Yıllardır söylemem gereken bir şeyi söyleyemedim. Ama artık senin yeniden aynı hayatı yaşamanı izleyemem. Evimin anahtarını bunun için bıraktım. Yatak odamdaki dolabın en alt çekmecesinde sana ait bir kutu var. İçindekileri görmeden kimseyle konuşma. Ben kızımın yanındayım, iyiyim. Sen hazır olduğunda konuşacağız.”

Mektubu bitirdiğimde saate baktım. Sabah dokuzu biraz geçmişti.

Komşumun kapısına yöneldim. Anahtarı kilide sokarken kendimi izinsiz bir yere giriyormuş gibi hissediyordum. Oysa kadın yıllardır evinin yedek anahtarını bana bırakmak istediğini söyler, ben de böyle bir sorumluluk almak istemediğimi anlatırdım.

Kapı açılınca içeride alıştığım sabun ve kahve kokusu vardı. Salon tertemizdi. Mutfak tezgâhının üzerinde yıkanmış iki fincan ters çevrilmiş duruyordu. Belli ki komşum gidişini önceden hazırlamıştı.

Yatak odasına girdim. Dolabın alt çekmecesini açınca üzerine kendi adımın yazıldığı küçük bir karton kutu gördüm.

Kutunun kapağını kaldırdığımda eski hastane evrakları, birkaç fotoğraf ve sararmış bir defter çıktı.

Fotoğraflardan birinde kayınpederim balkonda oturuyordu. Dizlerinde battaniye, yanında küçük kızım vardı. Kızım o zamanlar on yaşındaydı. Saçlarını iki yandan toplamış, dedesine bir şey anlatırken gülümsüyordu.

Fotoğrafı hatırlıyordum.

Ama arkasındaki yazıyı ilk kez görüyordum.

“Gelinim bugün yine işe gidemedi. Benim yüzümden hayatı durdu.”

Yazı kayınpederime aitti.

Boğazım düğümlendi.

Kayınpederim felçten sonra yazı yazmakta zorlanırdı. Harfleri birbirine karıştırır, kalemi uzun süre tutamazdı. Buna rağmen fotoğrafın arkasına o cümleyi yazmıştı.

Kutudaki defteri açtım.

İlk sayfalarda tarihler ve kısa notlar vardı. Komşum, kayınpederimin bazı günlerde söylediklerini kaydetmişti.

“Bugün gelinini çok yorgun gördüğünü söyledi.”

“Büyük oğlunun, kardeşiyle konuşmasını istiyor.”

“Gelinine yeniden dikiş dikmesini söylediğinde ağlamış.”

Sayfaları çevirdikçe kendi hayatımı başka birinin gözünden okuyormuş gibi oldum.

O yıllarda kayınpederim bizimle yaşıyordu. Komşum ise alt kattaki dairede oturuyordu. Ben alışverişe çıktığımda birkaç saatliğine yukarı gelir, kayınpederime arkadaşlık ederdi. Onunla eski günlerden konuşur, bazen birlikte televizyon izlerlerdi.

Ben bunu sıradan bir komşuluk yardımı sanmıştım.

Meğer kayınpederim, benim bilmediğim birçok şeyi onunla paylaşmıştı.

Defterin arasından bir başka belge çıktı. Hastanenin sosyal hizmet biriminden görüşme yapılabileceğine dair bilgilendirme notunun hasta nüshasıydı. Kenarında kayınpederimin titrek el yazısıyla tek cümle bulunuyordu:

“Çocuklarım sırayla ilgilensin, gelinim işini bırakmasın.”

O anda gözlerimi kapattım.

Çünkü yıllardır kendime söylediğim bir cümle vardı.

“Kayınpederim için yapabileceğim başka bir şey yoktu.”

Bütün pişmanlıklarımı bu düşünceyle susturmuştum.

Oysa şimdi önümde, başka seçenekleri konuşma fırsatının bulunduğunu gösteren belgeler vardı.

Kutuyu kapatmadım. Yatağın kenarına oturup geçmişi düşünmeye başladım.

On altı yıl önce küçük bir terzi atölyesinde çalışıyordum. Sabah sekizde gider, akşam altıda dönerdim. İşimi severdim. Özellikle eski kıyafetleri yeniden kullanılabilir hâle getirmekten büyük keyif alırdım.

Bir gün kendi dükkânımı açmayı hayal ederdim.

Hatta oturduğumuz mahallede boşalan küçük bir iş yerini görmüş, kirasını bile sormuştum.

Kayınpederim hastalandığında bütün planlarım yarım kaldı.

İlk zamanlar bunun birkaç aylık bir fedakârlık olacağını düşündüm. Fakat aylar yıllara dönüştü.

Kocam sabah işe gider, akşam yorgun dönerdi. Kayınvalidem haftada birkaç gün uğrardı. Kocamın erkek kardeşi ise kendi ailesinin sorumluluklarından söz ederek pek görünmezdi.

Bana sürekli aynı şey söylenirdi:

“Sen evdesin, en iyi sen ilgileniyorsun.”

O cümlenin arkasına saklanan gerçeği fark etmem yıllar sürdü.

Ben evde olduğum için ilgilenmiyordum. İlgilenmek zorunda bırakıldığım için evdeydim.

Bunun farkına vardığımda çoktan mesleğimden uzaklaşmış, çevremi kaybetmiş, kendime ayırdığım zamanı unutmuştum.

Üstelik kimse bana ne istediğimi sormamıştı.

Telefonum çaldığında irkildim.

Arayan kocamdı.

“Neredesin? Annemi hastaneye götürmemiz gerekiyor. Bugün kontrolü var, unuttun mu?”

Kayınvalidem iki hafta önce evde düşüp bileğini kırmıştı. Ameliyat gerekmemiş, kolu alçıya alınmıştı. Doktor, iyileşme sürecinde bazı işlerde yardıma ihtiyacı olacağını söylemişti.

Kocam daha ilk gün bana dönüp konuşmuştu:

“Annem bir süre bizimle kalsın. Sen de evdeki dikiş işlerini azaltırsın.”

O anda itiraz edememiştim.

Ama komşumun son haftalarda cuma günleri söylediklerini hatırlıyordum.

“Bir insanın herkese yetişmeye çalışırken kendine geç kalması da kayıptır.”

Şimdi o sözlerin neden giderek daha ciddi bir hâl aldığını anlıyordum.

Telefonda kocama sakin bir sesle cevap verdim.

“Kontrolünü unutmadım. Ama bugün sen götüreceksin.”

Bir süre konuşmadı.

“Ben işteyim, Nurgül.”

“Benim de bugün teslim etmem gereken işlerim var.”

“Annem tek başına gidemez.”

“Tek başına gitmesini söylemedim. Sen götürebilirsin. Olmazsa kardeşinle konuşabilirsin.”

“Neler söylüyorsun sen sabah sabah?”

“Akşam konuşacağız.”

Telefonu kapattım.

Yıllardır ilk kez bir aile sorumluluğunu üzerime almak zorunda olmadığımı açıkça söylemiştim.

Ama içim rahatlamamıştı. Aksine daha fazla titriyordum.

Komşumun kızını aradım. Numarasını daha önce acil durumlar için vermişti.

Telefonu açınca komşumun iyi olup olmadığını sordum.

“İyi, merak etmeyin,” dedi. “Dün akşam bize geldi. Bir süredir yalnız yaşamakta zorlandığını söylüyordu. Birkaç gün burada kalacak.”

“Onunla konuşabilir miyim?”

Kısa bir sessizlik oldu.

“Annem size bir şey bıraktığını söyledi. Hazır olduğunuzda aramanızı bekliyormuş.”

Telefon komşuma uzatıldı.

Sesini duyar duymaz gözlerim doldu.

“Bana bunları neden daha önce anlatmadın?” diye sordum.

Derin bir nefes aldı.

“Çünkü korktum, kızım.”

“Neyden korktun?”

“Bir ailenin arasına girmekten. Yanlış anlaşılmaktan. Seni daha çok üzmekten.”

“Ben zaten üzülmüşüm. Hem de yıllarca.”

“Biliyorum.”

Sesindeki pişmanlık o kadar belirgindi ki birkaç saniye konuşamadık.

Sonra her şeyi anlatmaya başladı.

Kayınpederim hastaneden çıktıktan sonra ilk aylarda durumunun ağır olduğunu söyledi. Bakımı gerçekten yorucuydu. Fakat sonraki dönemde bazı hareketlerini geri kazanmış, destekle yürümeye başlamıştı.

Doktor kontrolleri ve rehabilitasyon olanakları konusunda yeniden değerlendirme yapılabileceği söylenmişti.

Komşum, kayınpederimin isteği üzerine kocamla birkaç kez konuşmuştu.

“Daha düzenli yardım alın,” demişti. “Nurgül bütün gün tek başına yetişemiyor.”

Kocam ise her defasında masraflardan, işinden ve kardeşinin ilgisizliğinden söz etmişti.

Komşum bir gün ona doğrudan sormuştu:

“Peki, eşinin hayatı ne olacak?”

Kocamın cevabını yıllar sonra öğrendim.

“O zaten evde çalışabilir. Babama yabancı biri bakarsa huzur bulamaz.”

Bu sözleri duyduğumda içimde bir şey koptu.

Çünkü kocamın beni sevmediğini düşünmemiştim. Bana kötü davranan, bağırıp çağıran biri de değildi. Eve ekmek getirir, kızımızla ilgilenir, hastalandığımda çorba yapardı.

Ama kendi hayatını sürdürürken benim hayatımı durdurmayı normal görmüştü.

Komşum anlatmaya devam etti.

Kayınpederim, ölümünden birkaç ay önce bazı evraklarını saklamasını istemişti. Kocamın onları atmasından korktuğunu söylemişti. Komşum da kutuyu almıştı.

“Benden senden bir şey saklamamı istemedi,” dedi. “Tam tersine bir gün sana göstermemi söyledi. Ama o öldükten sonra cesaret edemedim. Bu benim hatam.”

“Neden şimdi?”

“Çünkü geçen hafta merdivende kocanın, annesi için yine dikiş işlerini bırakman gerektiğini söylediğini duydum. Yüzüne baktım. On altı yıl önceki Nurgül'ü gördüm.”

Ağlamaya başladım.

Komşumun sesi yumuşadı.

“Ben sana her cuma kendin için bir şey yap derken yalnızca dışarı çıkmanı istemiyordum. Kendi hayatında senin de söz hakkın olduğunu hatırlamanı istiyordum.”

Telefonu kapattıktan sonra uzun süre yerimden kalkamadım.

Sonunda kutuyu alıp evime döndüm.

O gün dikiş makinemin başına oturdum. Yarım kalan elbiseyi tamamladım. Sonra müşterimi arayıp siparişinin hazır olduğunu söyledim.

Kocam akşam eve geldiğinde mutfakta oturuyordum.

Masada hastane belgeleri ve kayınpederimin fotoğrafı vardı.

Kâğıtları görünce yüzü değişti.

“Bunları nereden buldun?”

“Bu sorudan önce başka bir şeyi cevaplamanı istiyorum.”

Sandalyeye oturmadı.

“Ne öğrenmek istiyorsun?”

“Baban hastaneden çıktığında bize başka destek yolları konusunda bilgi verilmiş mi?”

Bir süre sustu.

“Bazı şeyler konuşulmuştu.”

“Bana neden anlatmadın?”

“Çünkü o zamanlar işlerimiz zordu.”

“Zor olduğunu biliyorum. Ama sen bana doktorların başka seçenek olmadığını söylediğini anlattın.”

Kocam sandalyeyi çekip oturdu.

“Nurgül, o hizmetlerin hepsi hemen verilecek şeyler değildi. Başvursak sonuç çıkmayabilirdi.”

“Belki çıkmazdı,” dedim. “Belki de bir kısmından yararlanırdık. Bilmiyorum. Ama birlikte araştırabilirdik.”

Başını öne eğdi.

“Babam yabancı biriyle kalmak istemiyordu.”

Fotoğrafı önüne koydum.

“Peki, neden burada benim işimi bırakmamı istemediğini yazmış?”

Fotoğrafı eline aldı.

Yazıyı okurken gözleri doldu.

“Bunu bilmiyordum.”

“O zaman onun adına karar veren de sendin.”

Bir süre ikimiz de konuşmadık.

Sonunda kocam ellerini masanın üzerine bıraktı.

“O zamanlar kredi ödüyorduk. Kardeşim yardım etmiyordu. Babamın bakımı için ayrıca para harcamaktan korkuyordum. Senin işten ayrılmanın daha kolay olacağını düşündüm.”

“Kolay olan kimin için?”

Cevap vermedi.

“Benim için kolay değildi,” dedim. “Geceleri babanın ilaç saatlerini takip ediyordum. Gündüz evin işlerini yapıyordum. Kızımızın okul toplantılarına yetişemiyordum. Yıllarca dükkân açmak için biriktirdiğim parayı ev masraflarına harcadık.”

“Sen de kabul etmiştin.”

Bu söz beni öfkelendirdi.

“Çünkü bana başka yol olmadığını söyledin!”

Sesimi yükselttiğimi fark edince sustum.

Kocam da susmuştu.

Sonra daha sakin konuştum.

“Ben babana baktığım için pişman değilim. Onu severdim. Ama bana gerçeği söylemediğin için sana kırgınım. O yılları birlikte planlayabilirdik. Kardeşin de sorumluluk alabilirdi. Ben haftada birkaç gün çalışabilirdim. Belki yine çok zorlanırdık. Ama en azından karar benim de kararım olurdu.”

Kocam gözlerini kaldırdı.

“Haklısın.”

Bu kelimeyi duymak içimdeki yılların yorgunluğunu silmedi.

“Bana yalnızca haklı olduğumu söylemeni istemiyorum,” dedim. “Bir daha aynı şeyin yaşanmamasını istiyorum.”

O akşam uzun uzun konuştuk.

Kocam ilk kez babasının hastalığı sırasında ne kadar korktuğunu anlattı. Kardeşinden yardım istemeyi gururuna yediremediğini, insanların onu babasına bakmayan bir evlat olarak değerlendirmesinden çekindiğini söyledi.

Bütün bunları dinledim.

Fakat hiçbirinin benim yıllarca tek başıma yorulmamı haklı çıkarmadığını da söyledim.

Kocam itiraz etmedi.

Ertesi sabah kayınvalidemi kontrolüne kendisi götürdü.

Doktorun önerilerini birlikte değerlendirdik. Kayınvalidemin bazı günlük işlerde geçici yardıma ihtiyacı vardı ama sürekli yatakta kalmasını gerektiren bir durum söz konusu değildi. İyileşme sürecini ve gerekli kontrolleri planladık.

Kocam kardeşini aradı.

Bu kez konuşmayı ben yapmadım.

“Annemizin sorumluluğu yalnızca eşimin üzerinde olmayacak,” dediğini duydum.

Kardeşi önce işinin yoğunluğundan söz etti. Sonra hafta sonları annesiyle ilgilenebileceğini söyledi.

Kocam da hafta içindeki kontrolleri ve alışverişi üstlendi.

Kayınvalidem kendi evinde kalmak istediğini söyleyince onun görüşüne saygı duyduk. İhtiyaçlarını konuştuk. İlk haftalarda, bütçemizin elverdiği ölçüde haftada üç öğleden sonra ücretli yardım almayı kararlaştırdık. Gerektiğinde başka destek hizmetlerine başvurmak için de bilgi edindik.

Bütün bunlar kolay olmadı.